पीक संरक्षणासाठी जालन्यातील शेतकऱ्याचा ‘हायटेक’ जुगाड !

hightech technology for crop security in jalna

जालना : शेती व्यवसायात चांगल्या उत्पन्नाबरोबरच कष्ट कमी व्हावेत म्हणून शेतकऱ्यांकडून वेळ आणि श्रम वाचवण्यासाठी अनेक खटाटोपी केल्या जातात. जालना जिल्ह्यातील घनसावंगी तालुक्यातील पिंपरखेड बुद्रुक येथील दतात्रय दहिफळे या शेतकऱ्याने पिंकाच्या संरक्षणासाठी एक छोटासा अभिनव प्रयोग केला आहे. आपल्या पिकांचं वन्य प्राणी आणि पक्षापासून संरक्षण व्हावं म्हणून टाकाऊ वस्तूंपासून हवेवर चालणाऱ्या यंत्राचा उपयोग करून प्राणी आणि पक्षाच्या आक्रमणापासून पिंकाचा बचाव केला आहे.

शेतात काबाड-कष्ट करत लाख मोलाच बियाण खरेदी करून बियाणाची उगवणीपासून ते पिकांची वाढ होईपर्यंत बळीराजाला मोठी काळजी घ्यावी लागते. शेतात हरीण, मोर, रानडुकरं यासारखे वन्यप्राणी पिकात घुसून पिकाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करतात. एका अंदाजाप्रमाणे त्यामुळे पिकांचं 20 ते 25 टक्के नुकसान होत, परिणामी उत्पादन घटून मोठा आर्थिक फटका देखील शेतकऱ्याला सहन करावा लागतो. यामुळे शेतकरी हैराण होतात. असाच फटका आणि उत्पन्नतील  घट अनुभवणाऱ्या जालना जिल्ह्यातील घनसावंगी तालुक्यातल्या पिंपरखेड बुद्रुक गावच्या  दत्तात्रय दहिफळेंनी पीक संरक्षणासाठी वेळ पैसा आणि मेहनत वाचवणारा प्रयोग केला. दत्तात्रय यांनी शेतात बुजगावण्याला दाद न देणाऱ्या पक्षी आणि प्राण्यांचा बंदोबस्त कारण्यासाठी टाकाऊ पंखा, एक प्लेट (परात) आणि कागदी पुठ्ठयांच्या सहाय्याने हवेवर चालणारं हे जुगाड यंत्र तयार केलं. यात यंत्राच्या सहाय्याने हवेद्वारे पंखा फिरून त्याचे परातीला घर्षण होत साहजिकच याचा  सातत्याने मोठा आवाज होत असल्याने शेतात पक्षी आणि प्राण्यांचा वावर बंद झाला आहे.

Dattatrey

दत्तात्रय दहिफळे

दत्तात्रय दहिफळे यांना उत्पन्नात  वन्यप्राणी व पक्षापासून मोठ्या प्रमाणात नुकसान होत असे. यासाठी कायमचा काही तरी उपाय झाला पाहिजे. हा विचार करता, त्यांना एक कल्पना सुचली. याच्यासाठी त्यांनी जुना खराब झालेला पंखा घेऊन त्याला एक परात बसवली आणि नटबोल्टच्या सहाय्याने एका बाजूला कागदी जाड पुठ्ठा बसवला. जेणेकरून वारा आला की पुठ्ठयाच्या सहाय्याने पंखा फिरतो. त्यामुळे मोठा आवाज होतो. या यंत्राच्या आवाजामुळे पक्षी आणि वन्यप्राणी पिकाकडे फिरकत नाहीत.

आजच्या घडीला पक्षी वन्यप्राण्यापासून पिंकाचे संरक्षण करण्यासाठी शेतकऱ्याकडून बऱ्याच खटाटोपी  केल्या जातात. कधी शेतात बुजगावणी उभे करणे, कधी फटाक्याचा आवाज करून पाखरं आणि प्राणी पळविणे. तर कधी पिका भोवती तार कंपाऊंड करून त्यात वीज सोडणे, अनेक वेळा उभ्या पिकात माळ तयार करून त्यावरून हवेत गोफणीद्वारे दगडही भिरकावले जातात. हे सगळे उद्योग केले जातात जेणेकरून आवाजाने पक्षी व वन्यप्राणी पळून जाऊन पिकांचं होणार नुकसान टळेल.

अर्थात यासाठी लागणार मनुष्यबळ आणि जोडीला होणारा नाहक त्रास, शिवाय यातली गंभीर बाब म्हणजे या उपायापासून होणारा धोका टाळण्यासाठी दत्तात्रय दहिफळे यांना एक कल्पना सुचली आणि त्यांनी शेवटी एक जुगाड केलंच. आज या जुगाडामुळे त्यांच्या 8 एकरावरील पिकाचं संरक्षण होऊ लागलं आहे.

दतात्रय यांनी बनविलेले हवेवर चालणारं हे यंत्र जिल्ह्यातील इतर शेतकऱ्याना फायदेशीर ठरत असल्याने यांची मागणी मोठ्या प्रमाणात शेतकरी वर्गाकडून होत  आहे. तसेच यासाठी कमी खर्च लागत असल्याने शेतकऱ्याच्या खिशाला परवडणारे असल्याने शेतकरी दत्तात्रय च्या शेतावर गर्दी करू लागले आहेत.

दत्तात्रय चा हा प्रयोग व्हॉट्सअप सारख्या सोशल मीडियावरही गाजू लागला आहे. साहजिकच अनेकांनी व्हॉट्सअप वर पाहून हे जुगाड आपल्या शेतात देखील तयार केलं. त्यांना देखील याचा चांगला अनुभव येत आहे.

तालुक्यातील अनेक शेतकऱ्यानी हे यंत्र आपल्या शेतात तयार करून पिंकाचे नुकसान वाचवण्याचा प्रयत्न केला आहे. यंत्राच्या आवाजामुळे वन्यप्राणी व पक्षी पळू लागले. त्यामुळे शेतकरी आत्ता बिनधास्त झाले आहेत.

दत्तात्रय यांनी तयार केलेल्या हवेवर चालणाऱ्या या जुगाड यंत्रात कसलाही धोका नाही. शिवाय यापासून वेळ आणी पैशाची देखील बचत होऊ लागली आहे. साहजिकच शेतकरी वर्गासाठी काही प्रमाणात का होईना हा प्रयोग फायद्याचा ठरू शकतो.

Agriculture News शी संबंधित सर्व बातम्यांसाठी आम्हाला फेसबुक, ट्विटर, यूट्यूब वर फॉलो करा. तसंच आमचं Marathi News App डाऊनलोड करा!
Web Title:hightech technology for crop security in jalna
Find Marathi News from Mumbai, Pune, Nashik, Politics, Technology, Sports, Bollywood, Agriculture. याशिवाय आणखी काही रंजक बातम्या
First Published:

Related Stories

भंगारातून नॅनो ट्रॅक्टर, अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी राजेंद्र लोहारांचा उत्तम पर्याय
भंगारातून नॅनो ट्रॅक्टर, अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी राजेंद्र...

जळगाव : अल्पभूधारक शेतकऱ्यांची स्थिती इतर शेतकऱ्यांच्या तुलनेत

शेतकऱ्यांना 'बीज से बाजार' तक सुविधा देणार: मोदी
शेतकऱ्यांना 'बीज से बाजार' तक सुविधा देणार: मोदी

नवी दिल्ली: मातीतून सोनं पिकवण्याची धमक माझ्या शेतकऱ्यांमध्ये आहे,

क्षारपड जमिनीत अरुण आलासेंचा कोळंबी उत्पादनाचा यशस्वी प्रयोग
क्षारपड जमिनीत अरुण आलासेंचा कोळंबी उत्पादनाचा यशस्वी प्रयोग

कोल्हापूर : मासे खाणाऱ्यांसाठी कोळंबी म्हणजे जीव कि प्राण. या

पीकविमा आज संध्याकाळी 5 पर्यंत भरता येणार, शेतकऱ्यांना दिलासा
पीकविमा आज संध्याकाळी 5 पर्यंत भरता येणार, शेतकऱ्यांना दिलासा

मुंबई : शेतकऱ्यांना पीकविमा अर्ज भरता यावा यासाठी सरकारने आणखी एक

पीकविम्याची आज शेवटची तारीख, सर्व्हर मात्र डाऊन!
पीकविम्याची आज शेवटची तारीख, सर्व्हर मात्र डाऊन!

बीड : पीक विमा भरण्याची आज 4 ऑगस्ट ही शेवटची मुदत आहे, मात्र

बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांना 4 ऑगस्टपर्यंत पीक विमा भरता येणार
बिगर कर्जदार शेतकऱ्यांना 4 ऑगस्टपर्यंत पीक विमा भरता येणार

मुंबई : प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेसंदर्भात राज्य सरकारकडून आणखी

पीकविमा भरणाऱ्या शेतकऱ्यांची तलाठ्यांकडून आर्थिक पिळवणूक
पीकविमा भरणाऱ्या शेतकऱ्यांची तलाठ्यांकडून आर्थिक पिळवणूक

अहमदनगर : पीकविमा भरण्यासाठी रांगेत ताटकळणाऱ्या शेतकऱ्यांची

पीकविम्याचे अर्ज स्वीकारण्याची मुदत 5 ऑगस्टपर्यंत वाढवली
पीकविम्याचे अर्ज स्वीकारण्याची मुदत 5 ऑगस्टपर्यंत वाढवली

मुंबई : प्रधानमंत्री पीक विमा योजनेचे अर्ज स्वीकारण्यासाठी 5

पीकविम्याची मुदत वाढवली नाही तर दिल्ली गाठू, मुख्यमंत्र्यांचं आश्वासन
पीकविम्याची मुदत वाढवली नाही तर दिल्ली गाठू, मुख्यमंत्र्यांचं...

मुंबई : पीकविमा भरण्याची मुदत संपत आली तरीही अद्याप लाखो शेतकरी

शेतीतला ‘सचिन’, मिरची लागवडीतून 4 महिन्यात 6 लाखांचं उत्पन्न!
शेतीतला ‘सचिन’, मिरची लागवडीतून 4 महिन्यात 6 लाखांचं उत्पन्न!

सांगली : तासगावमधील कवठे एकंद गावातील सचिन जाधव या तरुण शेतकऱ्याने